Zwierzyna potrafi wyrządzić w uprawach realne straty — a rolnikowi należy się za nie odszkodowanie. Tu opisujemy, kto za co odpowiada, jak zgłosić szkodę i co dzieje się dalej.
Kto za co odpowiada
Koło, jako dzierżawca obwodu, odpowiada za szkody wyrządzone w uprawach i płodach rolnych przez dziki, jelenie, daniele i sarny oraz za szkody powstałe przy wykonywaniu polowania. Za szkody od zwierząt objętych ochroną — łosia, żubra, wilka, rysia, niedźwiedzia i bobra — odpowiada Skarb Państwa; takie wnioski przyjmuje regionalna dyrekcja ochrony środowiska.
Jak zgłosić szkodę
Zgłoszenie składa właściciel albo posiadacz gruntu — do zarządu koła, na piśmie albo elektronicznie, w ciągu 3 dni od stwierdzenia szkody. W sadach termin wynosi 14 dni od powstania szkody, a przy szkodach wyrządzonych na łąkach i pastwiskach przed rozpoczęciem wegetacji — zgłoszenie składa się przed jej rozpoczęciem.
Wniosek powinien zawierać:
- imię i nazwisko albo nazwę, adres i telefon zgłaszającego,
- miejsce szkody: miejscowość, gminę i numer działki ewidencyjnej,
- rodzaj uszkodzonej uprawy lub płodu rolnego i szacowaną powierzchnię szkody.
Co dzieje się dalej — terminy
| Termin | Co się dzieje |
|---|---|
| 3 dni od stwierdzenia szkody | poszkodowany zgłasza szkodę do koła |
| najpóźniej 3 dni przed oględzinami | koło zawiadamia poszkodowanego i wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego o terminie |
| do 7 dni od zgłoszenia | oględziny na gruncie; protokół podpisują przedstawiciel koła, poszkodowany i przedstawiciel ODR |
| 7 dni przed sprzętem | poszkodowany pisemnie zawiadamia koło o planowanym zbiorze |
| przed sprzętem albo w dniu sprzętu | szacowanie ostateczne i protokół z wyliczeniem odszkodowania |
| 30 dni od protokołu | koło wypłaca odszkodowanie, jeśli nikt nie wniósł odwołania |
Odwołanie
Jeżeli poszkodowany albo koło nie zgadza się z protokołem, w ciągu 7 dni od jego podpisania może wnieść odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego dla miejsca szkody. Nadleśniczy przeprowadza ponowne oględziny lub szacowanie — co do zasady w ciągu 7 dni od otrzymania odwołania — i wydaje decyzję w ciągu 14 dni od zakończenia czynności. Odszkodowanie z takiej decyzji wypłaca się w ciągu 30 dni od dnia, w którym stała się ostateczna.
Kiedy odszkodowanie nie przysługuje
- gdy szkoda nie przekracza wartości 100 kg żyta w przeliczeniu na 1 hektar uprawy,
- gdy poszkodowany nie zgodził się na budowę urządzeń lub wykonanie zabiegów zapobiegających szkodom,
- za szkody w płodach złożonych w stertach, stogach i kopcach w bezpośrednim sąsiedztwie lasu,
- za szkody w uprawach założonych z rażącym naruszeniem zasad agrotechnicznych,
- za szkody w uprawach nieuprzątniętych w terminie 14 dni od zakończenia zbiorów danego gatunku w danym regionie,
- na nieruchomościach, na których właściciel wprowadził zakaz wykonywania polowania — do czasu jego zniesienia,
- osobom, którym przekazano grunty w zamian za rentę strukturalną.
Jak zapobiegamy szkodom
Szkodom łatwiej zapobiec niż je wyceniać, dlatego w obwodach prowadzimy działania zapobiegawcze: pastuchy elektryczne i grodzenia na uprawach najbardziej narażonych, odstraszacze zapachowe i dźwiękowe, poletka zaporowe i łąki śródleśne odciągające zwierzynę od pól, dokarmianie zimą oraz odstrzał redukcyjny dzików. Jeżeli w Twoim sąsiedztwie regularnie dochodzi do szkód, odezwij się do nas — często da się dobrać zabezpieczenie razem z gospodarzem.
Jednostki — krótki słowniczek
W protokołach szacowania, w cennikach skupu i w rozmowach o plonach wracają te same jednostki. Oto ściąga: co oznaczają i jak je przeliczać.
Powierzchnia
| Jednostka | Ile to jest | Dla wyobraźni |
|---|---|---|
| metr kwadratowy (m²) | podstawowa jednostka | kwadrat 1 × 1 m |
| ar (a) | 100 m² | kwadrat 10 × 10 m |
| hektar (ha) | 100 a = 10 000 m² | kwadrat 100 × 100 m, niecałe półtora boiska piłkarskiego |
| kilometr kwadratowy (km²) | 100 ha = 1 000 000 m² | kwadrat 1 × 1 km |
| morga | ok. 0,56 ha | dawna miara gruntu, w mowie potocznej spotykana do dziś |
Masa i plon
| Jednostka | Ile to jest | Gdzie się ją spotyka |
|---|---|---|
| kilogram (kg) | podstawowa jednostka | ceny skupu w zł/kg, próbki z pola |
| kwintal (q) | 100 kg | plony w kwintalach z hektara (q/ha) |
| decytona (dt) | 100 kg — to samo co kwintal | protokoły szacowania szkód i statystyki GUS (plon w dt/ha, cena za 1 dt) |
| tona (t) | 1000 kg = 10 q | plony (t/ha) i notowania cen (zł/t) |
Jak przeliczać
- metry kwadratowe na hektary — podziel przez 10 000: 3 500 m² = 0,35 ha,
- ary na hektary — podziel przez 100: 35 a = 0,35 ha,
- hektary na metry kwadratowe — pomnóż przez 10 000: 1,2 ha = 12 000 m²,
- kilometry kwadratowe na hektary — pomnóż przez 100: 2,5 km² = 250 ha,
- kwintale lub decytony na tony — podziel przez 10: 85 q = 8,5 t,
- plon — 1 t/ha = 10 q/ha = 1000 kg/ha, a 1 kg z metra kwadratowego to 100 q/ha,
- cena — 900 zł/t to 90 zł za 1 dt (1 q).
Przykład. Dziki zryły fragment pola kukurydzy o wymiarach 50 × 70 m. To 3 500 m², czyli 35 arów, czyli 0,35 ha. Przy plonie 90 dt/ha (90 q/ha) z takiego kawałka zebrano by 0,35 × 90 = 31,5 dt, czyli 3,15 tony ziarna. W tych jednostkach próg z listy wyżej — 100 kg żyta na hektar — to 1 dt żyta z hektara.
Powierzchnię pola zmierzysz orientacyjnie na mapie na stronie Obwody łowieckie: przycisk „Zmierz powierzchnię”, najlepiej na ortofotomapie, gdzie widać granice upraw. O odszkodowaniu decyduje jednak powierzchnia ustalona przy szacowaniu.
Gdzie zgłosić
Zgłoszenia przyjmuje zarząd koła. Adres znajdziesz na stronie Kontakt.
Opis procedury na podstawie ustawy Prawo łowieckie i rozporządzenia o szacowaniu szkód łowieckich, stan na 19 sierpnia 2026.